Let's remember the King of Pop

MJ, you leaves us with a legacy of No.1 hits, top awards and astounding dance moves. You did a lot for the people in the world and for music. I grew up in your music, thus , I will keep you alive in my heart.
Let's remember the King of Pop forever.

Inhomogeneous Universe

Өөрсдийн амьдарч буй гаригийг орчлон ертөнцөд онцгой байлгахыг хүссэн хүмүүсийн үзлийг эрс өөрчилж, “орчлон ертөнц гэдэг чинь нэгэн жигд нягтшилтай, хаашаа ч харсан (isotropy) яг л ижилхэн, хүмүүс бид энгийн нэгэн ертөнц дэх эгэл нэгэн гариг дээр амьдарч байгаа юм шүү дээ” хэмээн том дуугарсан Коперникийг нэг хэсэгтээ хавчин гадуурхаж байсан түүх бий. Арга ч үгүй дээ, Дэлхийг бүхний төв гэж, өөрсдийгээ бүгдийн эзэн гэж бодож явсан хүмүүсийг орчлон ертөнцөд хэн ч биш гэдгийг нь зарлахад хэн дуртай байхав. За энэ ч яахав, Коперникийн дэвшүүлсэн үзэл санаа бидний орчлон ертөнцийг үзэх үзэлд ямар том хувьсгал авчирсныг өнөөгийн астрономи, космологийн ухааны ололт амжилтууд бэлхнээ харуулдаг шүү дээ. Гэвч өнөөдөр The State of the Universe номын зохиогч Педро Феррейра (University of Oxford)-гийн судалгаа астрофизикчдын толгойг гашилгаж байгаа гэнэ. Түүний хачирхалтай тайлбар хэрэв үнэн болох нь тогтоогдвол Коперникийн дэвшүүлж, бидний хүлээн зөвшөөрсөн үзэл сэтгэлгээ хэрэгцээнээс гарах цаг мөд удахгүй аж. Доорхи хоёр зургийн тусламжтай энэ хүн чухам юу гэж үзэж буйг сонирхоцгооё.

Эхний зураг. Уламжлалт ойлголт буюу орчлон ертөнц дэх Дэлхийн байрлал онцгой бус, бусад гаригуудын нэгэн адил хаа нэгтээ оршин буй.

Хоёр дахь зураг. Феррейрагийн тайлбарласнаар орчлон ертөнц дэх материйн нягтшил асар том хэмжээсээс хамаардаг, Дэлхий энэхүү нягтшил бүхий биетийн тодорхой нэгэн хэсэгт үүссэн хоосон орон зайд бусад галактик, оддын хамт оршин байдаг гэжээ.

Энэ шинэ онолын дагуу авч үзвэл, зөвхөн манай дэлхийн оршин буй хоосон орон зай барагцаагаар 200 сая гэрлийн жил зарцуулах хэмжээний том агаад түүн дотор биетүүд жигд тархан тэлж байдаг хэмээн Дэвид Хог (University of New-York) үзжээ. Гэвч зарим нь галактикууд цаашид тэлэх тусам орчлон ертөнц дэх энэ хоосон орон зай улам томорч, зэргэлдээх бусад хоосон орон зайтай нийлж, нэгдэх процесс явагдана хэмээн үзсэн байх юм. Алиныг нь ч үгүйсгэх аргагүй. Хэрэв энэ бүхэн үнэн бол бидний оршихуй онцгой ажээ.

Стифен Хокинг “Хүмүүс бид эргэн тойрон харж буй бүхнээ ойлгох хүсэлдээ автахаар орчлон ертөнцийн мөн чанар юу вэ?, Түүний хаана нь бид оршиж байна?, Тэр хаанаас, бид хаанаас үүссэн бэ? хэмээн асуудаг. Эдгээр асуултад хариу болгож ертөнцийн тухай ямар нэгэн төсөөллийг бүтээдэг” хэмээсэн нь юутай үнэн. Хүн гээч амьтан ямагт элдэв янзаар эрэгцүүлэн бодох, эрэн сурвалжлах “хобби”-той тул өмнө нь үнэн гэж үзэж байсан мэдлэгийг шинжлэх ухааны шинэ нээлтүүдийн тусламжтайгаар нэг л өдөр орвонгоор нь эргүүлчихэж мэдэх “ороо бусгаа” цаг үед бид амьдарч байна даа.

Сэдэвт хамааралтай санал болгох номууд:

The State of the Universe: A Primer in Modern Cosmology. Pedro G. Ferreira. Phoenix, 2007.

Living in a Void: Testing the Copernican Principle with Distant Supernovae. Timothy Clifton, Pedro G. Ferreira and Kate Land in Physical Review Letters, Vol. 101, Paper No. 131302; September 26, 2008

Гэрэл зураг түүх өгүүлдэг-2

Москва. Энэ нэр нэг л дотно, сэтгэлд дулаахан сонсогддог. Дэврүүн томоогүй хүүхэд насныхаа хэсэгхэн хугацааг тэнд өнгөрүүлсэн болоод ч тэр үү тэгэж дотно санагддаг биз. Улаан талбай, Кремлийн ордон, Их театр гээд л оросын ард түмний түүх соёлын өлгий, үнэт нандин дурсгалын цогцолбор болсон гайхамшигт хотод байснаараа бахархдаг. Тухайн үед Москвагийн метро л их сонин хачин санагддаг байж дээ. Хүүхэд байсан болоод ч тэрүү нэг тунель руу ороод метронд сууж явж явж наранд гарч ирээд харахаар тэс өөр газар ирчихсэн юм шиг сонин санагддаг байж билээ. Бас тэр үеийн олон янзийн зайрмагны амт одоо ч мартагдаагүй байна. Детский мир дэлгүүрийн чамин хачин тоглоомууд нүдэнд үзэгдэж байна.

Хог новшоо цэгцлэн сууж байгаад санаандгүй 80-аад оны үеийн Москва хотын зарим гэрэл зургууд олсноо хараад хуучин дурсамж сэдэрсэн нь тэр. Ельцин ах Орос оронд ардчиллыг авчрах их өөрчлөлтийн өмнөх хэдхэн жилийн түүхийг өгүүлэх энэ зургууд сонирхолтой байж юуны магад. Тухайн үедээ л нилээд барууны стилиэр бүтээн байгуулагдсан гэгдэж асан Калинины өргөн чөлөө, Яузский бульварын хуучин зургуудаас авахуулаад Кремлийн хананы хажууханд бороонд зогсож буй хосын зураг хүртэл байна лээ. Цаг цагийн дурлал, тухайн үеийн амьдралын хэв маягаа гэж.
За тэгээд томруулаад үзэхийг хүсвэл дээр нь товшино бизээ, нилээн том зургууд байна лээ.

Change We Need

Нийгэм өөрчлөлтийг хүсэж байгаа нь үнээн. Шударга бус явдал, хүнд суртал, авилгал, хээл хахуулийн бугшсан тогтолцоо сүүлийн хэдэн жил нийгмийг өвчлүүлж, үүнийг өөрчлөх хэрэгтэй гэж дээр дооргүй ярьсаар нилээд хугацаа өнгөрсөн. Гэхдээ энэ удаагийн сонгуульд нэр дэвшигч хоёр эрхэмийн нэг нь нөгөөгөөсөө өөрчлөлтийг хийх чадвараар илүү байсан учраас ялалт байгууллаа хэмээн дүгнэмээргүй байна. Өөрчлөлтөд тэмүүлсэн ард түмний хүсэл эрмэлзэл л өнгөрсөн хугацаанд “өөрчлөлт” хийж чадаагүй нөхрийг өөр нэгнээр солилоо гэвэл үнэнд илүү дөхөх мэт. Бид энэ хоёр эрхэмийн хэн нь хэн бэ гэдийг өнгөрсөн хугацаанд хангалттай мэддэг болсон. Шинэ Ерөнхийлөгчөөс ирэх 4 жилд ард түмний эв нэгдлийн жинхэнэ илэрхийлэл байж, өөрийн үй зайгүй амлаад байгаа ардчилал, шударга ёс, шинэчлэлтийн салхийг монголын тал нутагт сэвэлзүүлэхийг шаардах нь мэдээж. Түүнчлэн зарим нэгэн хүнд дутагдсан хувь хүний үзэл бодол, эрхэмлэн дээдлэх ёстой үнэт зүйлсийн чухлыг ухааруулах үйлсэд хувь нэмрээ оруулаарай хэмээн хүсье. Яагаад ингэж хэлж байна вэ гэвэл, өнөөдөр телевизийн студи руу нэгэн сонгогч, “Би МАХН-ын гишүүн хүн л дээ. Сая дахин одоогийн Ерөнхийлөгчдөө саналаа өгсөн. Гэхдээ би шинэ ерөнхийлөгч сонгогдсонд үнэхээр баяртай байна. Өглөө босоод шинэ Ерөнхийлөгч сонгогдсоныг сонсоод монголд өөрчлөлт хэрэгтэй байсныг ухаарлаа. Сонгууль шударга явагдвал шударгаар ялж болдгийг үзлээ. Баяр хүргэе” гэж утасдаж байх юм. Энэ сонгогчид өөрт нь өөрчлөлт хэрэгтэй мэт. Гэхдээ өөрчлөлт хэрэгтэй байсныг өглөө сэрээд ухаарсан нь яамай даа.


Монголчууд бидний хувь төөргөө урьдчилан харах зөн билэг зөв байсан байгаасай хэмээн найдья. 4 жилийн дараа ард түмэн хийсэн ажилд тань дүгнэлт хийх болно гэдгийг хэн хэн нь мэдэж буй биз.
АН ялалтаа ард түмэнтэйгээ хамт тэмдэглэхээр зэхэж, АХ нам ч ялагдлаа соёлтой хүлээн зөвшөөрч, шинэ Ерөнхийлөгчид амжилт хүсч байгаа нь сайхан хэрэг. Гэхдээ монголчууд сонгуулийн уур амьсгалаас мөд ангижирахгүй нь. Шинэ ерөнхийлөгчийн үлдээсэн УИХ-ын гишүүний хоосон суудал дахин нэг сонгуулийг нэхэж байна.

Айдас

"Аливаа хувьсгал зөвхөн шинэ хүнд суртлын лаг шаварт ширгэн алга болдог." - Франз Кафка

Бага ангид Майн Ридийн нэгэн зохиолыг айдаст автан арайхийн уншиж байсан бол сая нэгэн номыг уншаад бас дахин нэг айж үзлээ. Гэхдээ энэ удаагийнх огт өөр айдас. Толгойгүй хэрнээ морь унаад давхидаг хүнээс айдаг тэр цаг ард хоцорсон ч гэлээ гэмгүй хүнийг нэг л өдөр хилс хэрэгт гүтгэж, шоронд хорьдог тогтолцоотой нийгмийн тухай ном уншаад айсан нь тэр.

Нийгэм бүхэлдээ дүнсгэр, гудамжаар алхлах хүмүүсийн нүд гунигаар дүүрэн, түүнийг нь эрс өөрчлөх онцгой үйл явдал хэзээ ч тохиолдох шинжгүй мэт өдөр хоног өнгөрсөөр байвал хэн бүхэнд хэцүүхэн санагдах нь мэдээж. Ийм нийгэмд гэнэт тохиолдсон үйл явдал өнөөх уйтгарт амьдралыг чинь өөрчлөөд зогсохгүй, улам гашуудалтай, эмгэнэлтэй зүйл болгон дордуулчихвал хүн гэдэг амьтанд цаашид тэсэн тэвчих чадал үлдэх болов уу? Яг л ийм бузар булай, шударга бус байдал ноёрхсон нийгэмд амьдарч буй Йосеф К хэмээх өрөвдөлтэй эрийн тухай өгүүлсэн “Шүүх хурал” (The Trial) зохиолыг уншаад өөрийн эрхгүй айдас төрсөн билээ. Франз Кафкагийн бичсэн уг философилог роман түүний амьдарч асан үеийн нийгмийн бодит дүр төрхийг илчлэн харуулсанаараа, нийгэмд оршин буй муу муухай бүхнийг Йосеф К гэгч хүний эмгэнэлт амьдралын жишээн дээр дэлгэн үзүүлснээрээ сонирхолтой ажээ. Ф.Кафка дуусгаж амжаагүй энэ зохиолоо устгахыг захиад нас барсан ч түүнээс хойш нэг жилийн дараа ном болгон хэвлүүлсэн нь асар их дуулиан тарьсан гэж дуулддаг.

Диалог хэтэрхий ихтэй, жүжгийн зохиол шиг боловч цаашид үйл явдал яаж өрнөх гээд байгааг нь тааварлахад хэцүү, сонирхолтой зохиол байлаа. Хилс хэрэгт гүтгэгдсэн хөөрхий эрийг байцааж буй мөрдөгч ‘You will be quite right, as there are proceedings only if I acknowledge that there are.’ гэж хэлээд л энэхүү мөрдөн байцаалт цаашид хэрхэн өрнөхийг шуудхан хэлчихдэг. Зодож, жанчихгүй хэдий ч хүнийг сэтгэлзүйгээр алах аргад мэргэшсэн шүүх тогтолцооны гутамшигтай үйл ажиллагаа яван явсаар К-г үхлээс өөр сонголтгүй үлдээнэ. Эцэст нь зохиолыг бүрэн ойлгосон гэж худлаа хэлэхгүй ч амьдын там гэдэг үгэнд тодорхойлолт хайж байгаа бол энэ ном л тэрний талаар хангалттай өгүүлсэн мэт. Монголчууд бид арай ч энэ зохиол дээр гардаг шиг нийгэмд амьдраагүй байлгүй гэж найдаж байна. Хар бараан зохиол хэсэг уншсаны дараа бушуухан өөр юм хиймээр санагдаад эвгүй байсан шүү.

Salad days of Humanity

Дэлхий дээр оюун ухаант хүн үүсэн бүрэлдэх үйл явц өдгөөгөөс 200 000 жилийн түүхэн цаг хугацаатай уралдан өнөөдрийг хүрчээ. Гэвч хүн төрөлхтөнд энэ гариг дээр цаашид амьдрах цаг хугацаа тэдний үүсэн хөгжсөн үйл явцаас ч ахархан үлдээд буйг эрдэмтэд тооцоолжээ. Хүмүүс ойрын 5, 10, 20 жилийн ирээдүйнхээ талаар санаа тавьцгаадаг ч үнэн хэрэгтээ 5000, 10000 жилийн дараахь үйл явцын талаар эргэцүүлэн тунгаах нь тун бага ажээ. Астрофизикч Брэндон Картерын doomsday argument хэмээн нэрийдсэн тайлбараас үзвэл хүн төрөлхтөний нөхөн үржихүйн тоо дээд хязгаартаа очих хүртэл ердөө 9000-хан жилийн хугацаа үлдээд байгаа аж. Бүр тодруулбал, Дэлхий дээрх хүн төрөлхтөний амьдрал 11000 он гэхэд дуусгавар болох 95 хувийн магадлалтай гэнэ. Энэ нь бидэнд хангалттай их хугацаа гэж тооцогдож болох ч орчлон ертөнцөд цаашид өрнөхөөр дуншиж буй агуу их хувьслийн түүхтэй харьцуулбал нэг секундыг хэдэн арван мянга хуваасантай тэнцэх асар богинохон хугацаа юм. Цаг хугацааны аялалаа цааш нь үргэлжлүүлье.

Нар бидэнд амьдрал бэлэглэсэн. Гэвч тэрээр энэхүү бэлгээ бидэнд үүрд өгөөгүй бөгөөд түүнийгээ буцааж авах нь лавтай. Питер Уорд, Дональд Браунли нар The Life and Death of Planet Earth номдоо энэ талаар тодорхой өгүүлсэн агаад биднийг өглөө сэрэх бүрт Нар маань энергиэ бага багаар нэмэн мандаж байдаг гэдгийг сануулсан юм. Өдгөөгөөс 500 сая жилийн дараа дэлхий дээрхи амьтай голтой бүхэн үгүй болж, манай гариг Сахарын элсэн цөлөөс ч халуун хахир хатуу биет болон хувирах ажээ. Арай том биетэй амьтад туйлын сэрүүнийг бараадан түр зуур амь гарч болох ч тун удалгүй далай тэнгис буцалж, аймшигтай энэ халуунаас зайлах ямар арга үгүй болох нь харамсалтай. Газрын гүн дэх зарим организмууд энэ үед тэсэн үлдэж болох ч тэдэнд “гэрэлт ирээдүй” байхгүй гэдэг нь тодорхой.
Хэт томорч эргэн тойрныхоо гариг эрхэсийг залгих Нар маань өөрөө тун удалгүй бөхөх бөгөөд барагцаалбал 5 тэрбум жилийн дараа амьдралынхаа сүүлчийн шатанд дөхөж ирэх юм. Улаан аварга од болон тэлсэн Нар эргэн тойрныхоо жижиг гаригууд-Меркури, Венус, Дэлхий, Марсыг нэгэн амьсгаагаар залгина. Нарны улаан аварга од болон тэлэх энэ үйл явц түүний амьдралын төгсгөл хэсгийн эхний үе шат юм. Гидроген нь барагдаж дууссан Нар татах хүчээ мөн адил алдах бөгөөд амьдралын сүүлчийн шатандаа цагаан одой од болон агшина. Хэдийгээр массаа хадгалан үлдэх хэдий ч түүний хэмжээ Дэлхийн диаметрээс ч жижигхэн байх аж. Энэхүү байдлаа хадгалан орших боломжийг орчлон ертөнц Наранд 1 их наяд жилийн хугацаатай олгох бөгөөд тэрээр үүний эцэст хар одой гариг болон хувирч нэг мөсөн зүйл дуусах ажээ.
Өмнө нь өөрийн гэр бүл дэх бусад гаригуудыг гэрэлтүүлж байсан гэх өчүүхэн ч ул мөрийг үлдээгээгүй хар одой гаригийн эргэн тойронд Нарны их тэлэлтийн үед түүнд залгигдалгүй үлдэж чадсан Юпитер, Сатурн гэх мэт гаригууд түүний үлдээсэн тойрог замаар эргэлдсэн хэвээр байна. Science сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгааны сүүл үеийн баримтуудаас үзвэл эрдэмтэд бусад галактик дахь цагаан одой гаригийг тойрон эргэлдэж буй металл материас бүрдсэн тойрог замыг нээжээ. Манай Нарны аймагт ч энэ үйл явц тохиох бөгөөд эцсийн үр дүнд энэхүү металл хэлбэрийн тойрог замуудын гаригууд өөр хоорондоо мөргөлдөх, эсвэл хөдөлгөөнөө өөрчлөх, бүр гадаад ертөнц рүү шидэгдэх үйл явц тохиох аж. Ийнхүү ирээдүэйд Нарны аймаг гээд байх зүйл үлдэхгүй нь. Бүх зүйл эцэс төгсгөл нь үл мэдэгдэх харанхуй орчлон луу цацагдан алга болохыг төсөөлөхөд хэцүү.
Галактикууд энэ зуур яах бол? Андромеда хэмээн нэрлэгдсэн хэдэн тэрбум оддын нэгдэл асар том галактик манай “Сүүн зам” галактик рүү чиглэсэн байдалтай хөдөлж байгаа бөгөөд одоогоос 2 тэрбум жилийн дараа гэхэд энэ хоёр галактик хоорондоо мөргөлдөнө хэмээн тооцоолж байна. Тэд илүү том галактикийг бүрдүүлэх хүртлээ өөр хоорондоо олон удаа шөргөөцөлдөх бөгөөд хоёр том хар нүх нэгдсэнээр манай галактикийн орчлон ертөнц дэх байр суурийг үндсээр нь өөрчлөх ажээ.
Алсын оддын үзэгдэх гэгээг бидэнд хүргэх хүртлээ гэрэл хэр их цаг хугацаа зарцуулдгийг бид мэддэг. Гэвч одот ертөнц дэх тайлагдашгүй нууцлаг хар хүч үзэгдэх галактикуудыг биднээс улам бүр холдуулан хөндийрүүлж байгаа нь хачирхалтай. Эдвин Хабблын нээсэнчлэн Их тэсрэлтийн дараа орчлон ертөнц улам бүр тэлсээр байгаа нь тэднийг харанхуйн хязгаар буюу гэрэл үл нэвтрэх хар нүх рүү шунган орох нөхцлийг бүрдүүлж байгаа ба тэлж буй одот ертөнц дэх галактикууд энэхүү харанхуйн хязгаарт дөхөж очсоноор гэрлийн хурдаас ч хэд дахин илүү төсөөлөмгүй хурднаар харанхуй хязгаар луу нэвтэрч үүрд үзэгдэхээ болих юм. “Сүүн зам” галактикийн одот ертөнцөд орших цаг хугацаа өдгөөгөөс хойш 3 их наяд жил байх нь. Роберт Ж.Шеррерын үзэж байгаагаар, 3 их наяд жилийн дараа биднээс хамгийн алсад орших галактикуудын хувьд Их тэсрэлт болсон гэх ул мөр огтоос үлдэхгүй ажээ. Бүхэл бүтэн одот ертөнцийг залгисан тэрхүү харанхуй биетийн цаана чухам юу байна? Үүнийг хүн төрөлхтөн мэдэж ч төвдөлгүй орчлон ертөнцийн түүхийн балар эртний цаг үед үгүй болчихсон шүү дээ! Гэхдээ орчлон ертөнцийн төв хэсэгт орших галактикууд хэсэг зууртаа оршин байх хэдий ч өнөөх аймшигт харанхуй руу хамагдан орох хувь тавилангаас аль нь ч зайлж чадахгүй.
Барагцаалбал 10³⁰ жилийн дараа орчлон ертөнцөд нейтрон одод, хар нүхнүүд л үлдэх бөгөөд үндсэндээ огторгуй хоосон хөндий биет болон хувирах ажээ. Тэнд гэрэлтэх нэг ч од үлдэхгүй нь. Хар нүх хар нүхтэйгээ нэгдэж асар том таталцлын оронг үүсгэх агаад энэ нь бүх юмны төгсгөл хараахан биш юм. Стифен Хоукингийн үзсэнээр хар нүх өөрөө ширгэж алга болдог. 10¹⁰⁰ жилийн дараа сүүлчийн хар нүх үгүй болох аж. Галактикгүй, хар нүхгүй, ер нь юу ч үгүй болсон орчлон ертөнцийн температур абсолют тэг хэмтэй тэнцүү болох ба таталцлын орон дахин сэргэх боломж тэнд үгүй. Магад энд дахин Их тэсрэлт болох боломж бүрдэхийг үгүйсгэхгүй. Орчлон ертөнц цикл хөдөлгөөнтэй гэж үзвэл энэ бүхэн дахин эхлэх боломжтой байж мэдэх юм. Гэвч Их тэсрэлтийн нөхцөл бүрдэх хүртэлхи тэрхүү цаг хугацааг тодорхойлж хэлье гэхэд тоон илэрхийллийн утга хүрэлцэхгүй ажээ.
Энэ бүхэн мэдээж хүн төрөлхтөний хувьд аз жаргалтай ирээдүй биш юм. Угаас аз жаргал, баяр, баясал гэх мэт нэр томьёо орчлон ертөнцөд огтоос зохихгүй мэт. Түүнд энэ хамаагүй. Харанхуй орчлон дахь хумхын тоос-Дэлхий хэмээх гаригийн ирээдүйн талаар тэр санаа тавихгүй нь тодорхой. Магадгүй орчлон ертөнцийн ирээдүйн энэ тодорхой нөхцөл байдал нэг бол бидэнд олдсон өнөөдрийн амьдралын үнэн цэнийг гайхамшигтайгаар тодорхойлох боломж, эсвэл энэ бүх амьдрал ямар ч утга учиргүйн тов тодорхой илрэлийн аль нэг байх нь. Улс төрийн сонгууль, эдийн засгийн хямрал гээд өөрсдийн сэдэж олсон тоглоомынхоо хүүхэлдэй болон өдөр хоногийг өнгөрөөж байгаа бид эцсийн дүнд юуны төлөө, яахын тулд тоост орчлонд шороо хөдөлгөж яваагаа орчлон ертөнцийн ирээдүйтэй л холбон тайлбарлаж чадвал илүү утга учиртай байж мэдэх юм.

Сонголтгүй сонгууль

Сонголт хийх цаг ойртож байна. Манайд парламент төрийн эрх барих дээд байгууллага гэгддэг ч улсынхаа нутаг дэвсгэрт бүх нийтээр дагаж мөрдөх зарлиг гаргах, бүх шатны шүүхийн шүүгчдийг, улсын ерөнхий прокурорыг томилох, гадаад харилцаанд улсаа бүрэн эрхтэй төлөөлөх, улсынхаа нэрийн өмнөөс олон улсын гэрээ байгуулах, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийг тэргүүлэх, зэвсэгт хүчнийг ерөнхийлөн удирдах өргөн эрх мэдлийг Ерөнхийлөгч буюу төрийн тэргүүнд олгожээ. Тиймээс энэ хүн бидний хүсээд буй хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгмийг цогцлуулан хөгжүүлэх зорилгыг биелүүлэхэд нилээд оролцоотой шүү дээ.

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүн тухайн улсын ард түмэн чухам юуг хүсч, юунд зорьж буйн илэрхийлэл болох учиртай. Тэр нь хэнийг сонгож байгаагаар илрэлээ олдог байх. Дараагийн дөрвөн жилийн хувь төөргөө урьдчилан харах чадвар гэх юм уу даа. Сонгогдсон хүн нь ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах ёс суртахууны хариуцлагатай, ажилласан шиг ажилладаг хүн байвал сонгогчид сэтгэл хангалуун байх нь мэдээж.
Жил жилийн сонгуулиар нэг хүнийг сонгодог ч тэр нь ард түмнийг хүсч, зорьж буй зүйлд нь ойртуулж өгч чадахгүй бол түрүүний хэлдгээр хувь төөргөө урьдчилан харах ард түмний чадвар дутагдсан, эсвэл тухайн үед ард түмэн сонголтгүй сонгуулийн золиос болсон байх магадлалтай. Бараг ялгаагүй хоёр хүний нэгийг яалтчгүй сонгохоос өөр аргагүй мухардлыг сонголтгүй сонголт гэдэг. Кин Хуббардын хэлсэн үг байдаг. “Ард түмэн хамгийн сайныг нь сонгохыг хүсдэг ч тэд хэзээ ч нэр дэвшдэггүй” гэж. Энэ бол сонголтгүй сонгуулийн жишээ. Миний бодлоор энэ жил бид тийм сонголтон дээр тулж ирээд байх шиг. Эрсхэн хэлэхэд, одоогийн Ерөнхийлөгчийг сайн төрийн тэргүүн гэхээсээ илүү давгүй орчуулагч байсан л гэж боддог. Шулуухан хэлэхэд, одоогийн нэр дэвшигчийг сайн ардчилагч гэхээсээ илүү гайгүй уран илтгэгч л юм даа гэж хардаг. Хөлбөмбөгийн талбай дээр хоёр тааруухан баг өрсөлдөхөд тоглолтыг нь үзэх хүсэл бараг төрдөггүй биз дээ. Жаран чагванц уралдахад яадаг гэдэг билээ? Бид ийм сонголтын золиос болж, дахин дөрвөн жил урагш биш хойш алхах гээд байгаа юм шиг айдас далдуур төрөөд байна. Тэгэхээр надад ямар сонголт үлдэж байна?